ไข้เลือดออก ถือเป็นหนึ่งในโรคติดต่อที่ระบาดหนักในประเทศเขตร้อนอย่างประเทศไทยมาโดยตลอด แม้จะมีการรณรงค์ป้องกันโรคผ่านการกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย แต่จำนวนผู้ป่วยก็ยังคงพบได้ทุกปี โดยเฉพาะในช่วงฤดูฝน ด้วยเหตุนี้เอง วัคซีนไข้เลือดออกจึงถูกพัฒนาขึ้นเพื่อเป็นอีกหนึ่งทางเลือกในการลดความรุนแรงของโรค และลดโอกาสในการติดเชื้อซ้ำ
อย่างไรก็ตาม หลายคนอาจยังมีความกังวลเกี่ยวกับความปลอดภัยของวัคซีนไข้เลือดออก ว่ามีผลข้างเคียงหรือความเสี่ยงอย่างไรบ้าง วันนี้ เราขอพาทุกคนมาทำความเข้าใจอย่างละเอียด เพื่อให้สามารถตัดสินใจได้อย่างมั่นใจและปลอดภัยที่สุด
วัคซีนไข้เลือดออก คืออะไร ?
วัคซีนไข้เลือดออกเป็นวัคซีนชนิดเชื้อเป็นอ่อนฤทธิ์ (Live attenuated vaccine) ที่ผลิตขึ้นเพื่อต้านเชื้อไวรัสเดงกี่ (Dengue virus) ซึ่งมีทั้งหมด 4 สายพันธุ์ วัคซีนจะช่วยกระตุ้นภูมิคุ้มกันในร่างกายให้ต่อสู้กับเชื้อไวรัสได้เมื่อเกิดการติดเชื้อ โดยปัจจุบันในประเทศไทยมีวัคซีนไข้เลือดออกที่ได้รับการรับรองจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) แล้ว ได้แก่ วัคซีน Dengvaxia และ Qdenga
ความปลอดภัยของวัคซีนไข้เลือดออก
ความปลอดภัยของวัคซีนไข้เลือดออก ถือเป็นหัวใจสำคัญที่ทั้งผู้รับวัคซีนและบุคลากรทางการแพทย์ให้ความสนใจเป็นพิเศษ จากข้อมูลการทดลองและการใช้งานจริงพบว่า วัคซีนไข้เลือดออกที่ได้รับการรับรองมีความปลอดภัยค่อนข้างสูง โดยผลข้างเคียงส่วนใหญ่มักเป็นอาการเล็กน้อย ซึ่งมักจะหายไปเองภายใน 1-3 วัน เช่น
- ปวดบวมบริเวณที่ฉีด
- มีไข้ต่ำ ๆ
- อ่อนเพลีย
- ปวดศีรษะ
อย่างไรก็ตาม วัคซีนแต่ละชนิดอาจมีข้อจำกัดในการใช้งาน เช่น Dengvaxia เหมาะสำหรับผู้ที่เคยมีประวัติติดเชื้อไข้เลือดออกมาก่อนเท่านั้น หากฉีดให้กับผู้ที่ไม่เคยติดเชื้อมาก่อน อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคที่รุนแรงขึ้นเมื่อได้รับเชื้อครั้งแรกได้ จึงจำเป็นต้องมีการตรวจเลือดก่อนรับวัคซีน
ส่วน Qdenga วัคซีนไข้เลือดออกรุ่นใหม่ที่พัฒนาขึ้นเพื่อใช้ได้ทั้งในกลุ่มที่เคยติดเชื้อและไม่เคยติดเชื้อมาก่อน โดยผลการศึกษาพบว่ามีความปลอดภัยและประสิทธิภาพสูง ลดโอกาสในการป่วยรุนแรงและการนอนโรงพยาบาลได้มาก
ใครบ้างที่ไม่ควรฉีดวัคซีนไข้เลือดออก ?
แม้วัคซีนไข้เลือดออกจะมีความปลอดภัยสูง แต่ก็มีข้อควรระวังและข้อห้ามใช้อยู่ในบางกลุ่ม ได้แก่
- ผู้ที่มีประวัติแพ้วัคซีนไข้เลือดออกหรือส่วนประกอบของวัคซีน
- ผู้ที่มีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่องรุนแรง
- ผู้ที่กำลังตั้งครรภ์หรือวางแผนตั้งครรภ์
- ผู้ที่มีไข้หรืออาการเจ็บป่วยเฉียบพลัน ควรรอให้อาการดีขึ้นก่อนฉีด
ข้อควรรู้ก่อนฉีดวัคซีนไข้เลือดออก
เพื่อความปลอดภัยของวัคซีนไข้เลือดออก ควรปฏิบัติตามคำแนะนำต่อไปนี้
- ปรึกษาแพทย์ก่อนรับวัคซีน โดยเฉพาะหากมีโรคประจำตัว หรือเคยมีประวัติแพ้วัคซีน
- หากเลือกฉีด Dengvaxia ควรตรวจเลือดหาประวัติการติดเชื้อก่อนทุกครั้ง
- หลีกเลี่ยงการฉีดวัคซีนขณะเจ็บป่วยหรือมีไข้
- หลังฉีดวัคซีนควรสังเกตอาการอย่างน้อย 30 นาท
สรุป
ความปลอดภัยของวัคซีนไข้เลือดออก ถือเป็นสิ่งที่ได้รับการตรวจสอบและควบคุมอย่างเข้มงวดจากหน่วยงานด้านสาธารณสุขระดับประเทศและสากล วัคซีนที่ได้รับอนุมัติในปัจจุบันมีความปลอดภัยสูง ผลข้างเคียงส่วนใหญ่มักไม่รุนแรงและหายได้เอง
หากต้องการลดความเสี่ยงจากโรคไข้เลือดออก การรับวัคซีนร่วมกับการป้องกันไม่ให้ถูกยุงลายกัดจึงเป็นทางเลือกที่เหมาะสมที่สุดในยุคนี้
